Bolesław Chrobry

<< wróć  << Mieszko I  …  Mieszko II >>

 

Bolesław ChrobryBOLESŁAW I CHROBRY

Data urodzin: 967r.

Data śmierci: .17 czerwca 1025r.

Okres panowania: 992r. do 1025r.

Data koronacji: 18 kwietnia 1025r.

Rodzice/rodzeństwo/żony/dzieci

Bolesław był synem pierworodnym księcia Mieszka I i jego żony Dobrawy Przemyślidki. Siostrą jego była Świętosława, zwana Sygrydą Storradą, a przyrodnim rodzeństwem Mieszko, Świętopełk i Lambert, synowie macochy Bolesława Ody, drugiej żony Mieszka I.

Bolesław mając osiemnaście lat poślubia nieznaną z imienia córkę margrabiego Miśni Rykdaga (Rygydara), którą odprawia w rok po ślubie. Żeni się następnie z nieznaną również z imienia księżniczką węgierską, która rodzi mu syna Bezpryma, ale i tę Bolesław odprawia po niecałym roku od ślubu. Możliwe, że oba małżeństwa były aranżowane jeszcze przez Mieszka I. Około 987r. Bolesław żeni się po raz trzeci, tym razem prawdopodobnie z miłością swojego życia, księżniczką słowiańską Emnildą, córką księcia Dobromira. To ona towarzyszy mu przez kolejne trzydzieści lat rządów aż do swojej śmierci w 1017r. Uznawana była za kobietę mądrą i wyrozumiałą, która „niestateczny umysł swego męża ku dobremu zawsze kierowała” (Thietmar). Emnilda urodziła Bolesławowi piątkę dzieci w tym Regelindę, późniejszą żonę margrabiego Miśni Hermana I i Mieszka II Lamberta, króla Polski. Po jej śmierci, przed wyprawą na Kijów, Bolesław prosi dla siebie o rękę Przecławy, siostry Jarosława księcia kijowskiego, ten jednak daje odpowiedź odmowną. W 1018r. Bolesław żeni się z Odą, młodziutką córką Ekkeharda, margrabiego Miśni, a zarazem siostrą swojego zięcia Hermana. Małżeństwo to jednak nie uchodzi za szczęśliwe. Oda urodziła Bolesławowi córkę Matyldę, być może zmarła w czasie połogu, gdyż najprawdopodobniej nie dożyła koronacji Bolesława w 1025r.

Miejsce pochówku:

Opierając się na kronice Jana Długosza, miejscem pochówku Bolesława Chrobrego miała być bazylika Piotra i Pawła w Poznaniu, zniszczona podczas najazdu czeskiego księcia Brzetysława I (1038 lub1039r.). W XIII wieku trwała odbudowa katedry, w ramach której wzniesiono mauzoleum poświęcone Mieszkowi I i Bolesławowi I. W 1360r. Kazimierz Wielki ufundował sarkofag Bolesława Chrobrego, który przetrwał do 1772r., kiedy wybuchł wielki pożar niszcząc znaczną część katedry. W 1790r. doszło do zawalenia się wieży południowej, co całkowicie zburzyło sarkofag. W XIXw. zaprojektowano, wybudowano i wyposażono Złotą Kaplicę, która stała się ostatecznym miejscem pochówku Bolesława Chrobrego.

Terytorium państwa:

Przejmując władzę po śmierci Mieszka w 992r. Bolesław rozpoczął panowanie nad terytorium obejmującym Wielkopolskę, Kujawy, ziemię lubuską, sandomierską i sieradzko-łęczycką, Małopolskę, Śląsk oraz Mazowsze i Pomorze Gdańskie. Ponadto zależne od Polski było Pomorze Zachodnie. Nagła śmierć niemieckiego cesarza Ottona III spowodowała załamanie się sojuszu polsko-niemieckiego. Wykorzystując zamieszanie po śmierci władcy i uprzedzając ewentualne ataki wojsk niemieckich na Polskę, Bolesław zdecydował się na zajęcie terenu obejmującego Miśnię, Milsko i Łużyce w 1002r. a rok później zajął również Czechy. Odmówił jednak złożenia hołdu i zapłaty trybutu królowi niemieckiemu, jak to mieli w zwyczaju władcy czescy, co stało się bezpośrednim pretekstem do wyprawy przeciwko Polsce wojsk niemieckich na czele z Henrykiem II Bawarskim, następcą Ottona III. Chrobry musiał uchodzić z Pragi, gdzie władzę przejął Jaromir, brat Bolesława Rudego. W rękach polskich pozostały Morawy. Konflikt trwał przez wiele lat, przerywany do czasu do czasu rozejmami, a ostatecznie zakończył się w 1018r. pokojem w Budziszynie, gdzie ustalono, że Bolesław zatrzyma jako pełną własność Milsko i Łużyce, a także uzyska pomoc cesarza w wyprawie na Ruś Kijowską. Przypieczętowaniem ustaleń pokojowych było małżeństwo Bolesława z Odą. W czasie trwania wojny polsko-niemieckiej w 1007 roku uniezależniło się Pomorze Zachodnie. W ramach wyprawy na wschód w 1018r. zostały odzyskane Grody Czerwieńskie, utracone przez Mieszka I w 981r., a na tronie kijowskim zasiadł zięć Bolesława Świętopełk, który jednak został obalony przez Jarosława Mądrego jeszcze w tym samym roku. Nie uzyskał ponownej pomocy od polskiego księcia, który zawarł przymierze z Jarosławem.

Mapa Poslki 992 -1025 - Za Bolesława Chrobrego

Ważniejsze wydarzenia i ciekawostki:

  • jako siedmioletni chłopiec Bolesław Chrobry miał być oddany na dwór cesarski jako zakładnik ustaleń podjętych przy zawieraniu pokoju w Kwedlinburgu między Mieszkiem I a Ottonem I; nie jest to jednak potwierdzone przez historyków;

  • przy przejęciu władzy przez Chrobrego po śmierci ojca, Bolesław wypędza drugą żonę Mieszka, Odę wraz z jej dziećmi, czyli swoim przyrodnim rodzeństwem, zapewniając sobie w ten sposób niezagrożoną i niepodzielną władzę; opór panów feudalnych opanowuje przez oślepienie ich przywódców Odylena i Przybywoja, co okazuje się na tyle skuteczne, że nigdy więcej nie musi już borykać się z opozycją wewnątrz państwa;

  • w 997r. na tereny zamieszkałe przez pogańskich Prusów wyrusza z dworu Chrobrego misja chrystianizacyjna, na czele której staje biskup praski Wojciech Sławnikowic; kończy się ona tragicznie – Wojciech zostaje zabity, a jego towarzysze zmuszeni do ucieczki; Bolesław wykupuje ciało duchownego za cenę złota o wadze ciała zabitego, które zostaje pochowane w Gnieźnie a Wojciech zostaje kanonizowany w 999r.

  • w 1000r. do Gniezna przybywa cesarz Otto III pielgrzymując do grobu świętego Wojciecha; wizyta cesarza nie miała charakteru wyłącznie religijnego ale przede wszystkim wymiar polityczny i świadczyła jak znacząca była już wtedy pozycja księcia Bolesława; obaj władcy mieli konkretne cele związane z tym spotkaniem; młody cesarz żył wizją stworzenia cesarstwa uniwersalistycznego na wzór imperium rzymskiego (tzw. Koncepcja Czterech Cór), które miało się składać z Germanii, Italii (Romy), Galii i Słowiańszczyzy (Sclavinii); Otto III widział w Bolesławie Chrobrym władcę części słowiańskiej; rozmach, z jakim książę przyjął cesarza wywarł na świadkach tego wydarzenia, jak i na samym Ottonie, ogromne wrażenie; widoczne było nie tylko bogactwo dworu ale i wielka hojność Chrobrego, który podarował cesarzowi między innymi całość złotej zastawy, jakiej użyto w czasie trzech dni wizyty, jak i wszelkie tkaniny, które ozdabiały pomieszczenia, a także trzystu zbrojnych; obdarował nie tylko samego cesarza, ale i cały jego dwór; świadczyło to o potędze i bogactwie państwa władanego przez Chrobrego i miało wymierne skutki dla księcia – Otto III ogłosił wobec zebranych, że Bolesława wypada wynieść na tron królewski, a na znak poparcia i przyjaźni nałożył mu na głowę swój diadem oraz podarował włócznię świętego Maurycego; Chrobry odwdzięczył się podarowując cesarzowi ramię świętego Wojciecha; prawdopodobnie również wtedy zapadła decyzja o małżeństwie syna Bolesława, Mieszka II i Rychezy, siostrzenicy Ottona III (córki jego siostry Matyldy);

  • sojusz polsko-niemiecki, którego gwarantem była przyjaźń między obydwoma władcami został nagle przerwany przez niespodziewaną śmierć Ottona III w 1002r.; umarł on bezpotomnie, co spowodowało zamieszanie związane z przejęciem władzy; w międzyczasie Chrobry zajął Łużyce, Miśnię i Milsko z Budziszynem; ostatecznie tron królewski po Ottonie przejął jego kuzyn Henryk II Bawarski zwany potem Świętym; w czasie zjazdu w Merseburgu w lipcu 1002r. zaakceptował on zwierzchnictwo Chrobrego nad nowo zdobytymi ziemiami, które oddał mu na zasadzie lenna; jedynie Miśnię oddał we władanie Guncelinowi z Kruckenburga, choć Bolesław starał się o jej przejęcie choćby na zasadzie wykupienia za wysoką cenę; po zakończeniu zjazdu doszło do nieudanego zamachu na Chrobrego; za zamachem najprawdopodobniej stał Henryk, w odwecie Bolesław spalił Strzałę (gród w dolinie Łaby) i uprowadził jej ludność do Polski; stało się to początkiem wojny polsko-niemieckiej, która z przerwami trwała do 1018r.; w 1003r. umarł Władywoj, wprowadzony na tron przez Chrobrego władca Czech, który po objęciu władzy złożył hołd Henrykowi, przyjmując Czechy jako lenno; po jego śmierci Chrobry obsadził na tronie wygnanego wcześniej Bolesława Rudego, ten jednak sprawował okrutne i krwawe rządy; opozycja czeska zwróciła się o pomoc do polskiego władcy, który uznając, że polityka Bolesława Rudego jest niezgodna z jego planami, zaprosił go do Krakowa, następnie uwięził i oślepił a sam ogłosił się księciem Czech; nie złożył jednak hołdu lennego królowi niemieckiemu, co zaogniło stosunki między obu władcami; Henryk jednak był zaangażowany w wewnętrzne sprawy kraju oraz ekspedycję do Włoch i nie podejmował walki z Chrobrym aż do 1004r., kiedy to wyruszył w celu odzyskania utraconych ziem i dotarł aż po Poznań; na mocy zawartego pokoju Bolesław utracił Czechy, Milsko i Łużyce; na przestrzeni kolejnych lat kilkakrotnie dochodziło do łamania przez obie strony zawieranych postanowień pokojowych i do walk o sporne terytoria; ostatecznie w 1018 r. w Budziszynie zawarto porozumienie korzystne dla Chrobrego, który zachował Milsko i Łużyce na zasadzie pełnej własności, a także uzyskał od cesarza obietnicę pomocy zbrojnej przy wyprawie na Ruś; postanowienia zostały przypieczętowane małżeństwem Bolesława z Odą, córką Ekkeharda, margrabiego Miśni; w czasie trwania wojny polsko-niemieckiej osłabły polskie wpływy na terenie Pomorza Zachodniego, które dążyło do uniezależnienia się od władzy Chrobrego;

  • po zawarciu przymierza z cesarzem, jeszcze w tym samym roku książę polski wyruszył na wschód w kierunku Kijowa, gdzie toczyły się w tym czasie walki między dwoma braćmi – zięciem Bolesława Świętopełkiem i Jarosławem Mądrym; wcześniejsze próby rozwiązania przez Chrobrego bratobójczego sporu, zakończyły się niepowodzeniem, a propozycja Bolesława, by na znak pokoju Jarosław dał mu za żonę swoją siostrę Przecławę, odrzucona; Jarosław pojmał też zonę Świętopełka, córkę Chrobrego; do starcia wojsk polskich i ruskich doszło pod Wołyniem i zakończyło się ono pełnym zwycięstwem Bolesława, który następnie wjechał triumfalnie do Kijowa; obraz Jana Matejki przedstawia wjeżdżającego przez Złotą Bramę Chrobrego, który uderza w nią mieczem, co miało się symbolicznie wiązać z wzięciem księżniczki Przecławy jako swojej nałożnicy na znak zemsty za wcześniejsze odrzucenie jego konkurów; Bolesław próbował odzyskać swoją córkę od Jarosława w zamian za oddanie mu jego macochy i sióstr, jednak propozycja ta została odrzucona; Chrobry osadził na tronie Świętopełka, ten jednak ponownie utracił władzę jeszcze w 1018r.; dodatkowo doszło do nieporozumień między nimi i Bolesław zaczął sprzyjać Jarosławowi; wyprawa choć zwycięska nie zapewniła władcy polskiemu planowanych wpływów na Rusi, choć włączył on ponownie w granice Polski Grody Czerwieńskie;

  • Bolesław Chrobry nigdy nie zapomniał chwili, gdy Otto III nałożył na jego głowę swój diadem z obietnicą otrzymania korony; jednak nieprzychylność dwóch sprzymierzonych ze sobą władców europejskich – cesarza Henryka II i papieża Benedykta VIII nie dawała szans na realizację tego zamierzenia; tymczasem w 1024r. w kwietniu umiera papież, a w lipcu nie pozostawiając męskiego potomka cesarz; krótki okres niemieckiego bezkrólewia zostaje wykorzystany przez Bolesława, by postarać się o koronę u papieża Jana XIX, następcy Benedykta VIII; 18 kwietnia 1025 Bolesław Chrobry zostaje koronowany w Gnieźnie na pierwszego króla Polski wieńcząc w ten sposób swoje panowanie; niestety sprawuje władzę niespełna dwa miesiące – umiera 17 czerwca 1025r.

Ten wpis został opublikowany w kategorii Piastowie. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz